کلینیکی چارەسەری زاوزێ‌نەکردن

ناوەندی چارەسەری زاوزێ‌نەکردن لە نەخۆشخانەی بەهبوود، بە پشت‌بەستن بە پێشکەوتووترین ئامرازی دۆزینەوە و چارەسەری و هاوکاریی پسپۆڕانی ئەزموون‌دار، کار دەکات بۆ چارەسەری هاوسەرانی نازا. خزمەتگوزاری ئەنجام‌دراو لەم ناوەندە لەخۆ دەگرن: بەشی ڕاوێژکاری و چارەسەری پسپۆڕی زاوزێ‌نەکردنی پیاوان، ڕاوێژکاری و چارەسەری پسپۆڕی زاوزێ‌نەکردنی ژنان، ڕاوێژکاریی جینیتیک، laparoscopy، hysteroscopy، و دەستپێکردنی کۆرسی چارەسەری ICSI، IVF، و IUI.

خزمەتی پێشکەش‌کراو لە بەشی زاوزێ‌نەکردن

• ڕاوێژکاریی پسپۆڕی بۆ زاوزێ‌نەکردنی ژن و پیاو
• شیکارکردنی پسپۆڕی شلەی منی
• خزمەتی چارەسەری زاوزێ‌نەکردن (IUI، IUI بە هەڵبژاردنی ڕەگەز، IVF، ICSI، TESE، PESA، PGD، سەهۆڵبەستنی هێلکە/embryo/منی، hysteroscopy، laparoscopy، وەبەخشینی هێلکە و embryo)

بەشی پسپۆڕی بۆ زاوزێ‌نەکردنی ژنان

ڕاوێژکاری لەگەڵ پسپۆڕی ژنان و منداڵبوون یەکەم هەنگاوی چارەسەرە بۆ هاوسەرانی نازا. پاش وەرگرتنی مێژوو و ئەنجامدانی پشکنین، پزیشک پشکنینی هۆرمۆنی پێویست داوا دەکات، وەک FSH، LH، progesterone، estradiol، PRL، پشکنینی فۆنکشنی ئاپۆبە، و کاتێک پێویست بێت، laparoscopy، hysteroscopy، و hysterosalpingography. پاش پێداچوونەوەی ئەنجامەکان، ڕێگەی چارەسەری گونجاو پێشنیار دەکرێت.

ڕێگاکانی چارەسەر لەخۆ دەگرن:

لە هەڵسەنگاندنی زاوزێ‌نەکردن پاش لێکۆڵینەوەی سەرەتایی، laparoscopy و hysteroscopy مەبەستی دۆزینەوە و چارەسەری هەردووکیان ئەدا دەکەن. جگە لە دۆزینەوەی حاڵەتانی وەک polycystic ovary syndrome، چەسپان، کیستی هێلکەدان، endometriosis و endometrioma، fibroid و polyp، uterine septum، چەسپانی ناوخۆیی منداڵدان، و لە حاڵەتانی دوومینەی دووبارە یا شکستی دووبارەی micro-injection، نەشتەرگەری ئەنجام دەدرێت بۆ دەرکردنی fibroid ی منداڵدان و کیستی هێلکەدان و دەرکردنی برینەکانی endometriosis و قشری polycystic ovary بەربەرەکانە بۆ چارەسەری دەرمانی.

ICSI (microinjection): لە ICSI، هێلکەی ژن لەگەڵ منی پیاو لە دەرەوەی لەش لە ژینگەی تاقیگەیی کۆ دەکرێنەوە؛ پاش پەرژینەوە، embryo ی بەرهەم‌هاتوو بۆ منداڵدان دەگوازرێتەوە. ICSI لە هەموو حاڵەتە بەکار دەهێنرێت کە مەرجی گەیشتنی منی بە هێلکە لە منداڵدان نییە، وەک گرژبوونی لۆلەی فالۆپ، چەسپانی pelvik، کەمیی ژمارەی منی، و کەمیی جوڵانەوەی منی. ڕێژەی سەرکەوتنی ئەم ڕێگەیە بۆ هەر گواستنەوەی embryo لە ناوەندی زاوزێ‌نەکردن بەستراوەتە بە مەرجی تاقیگەی embryology، ووردیی پزیشکی ژنان لە پرۆسەی چارەسەر، تەمەنی ژن، و کوالیتیی embryo ی گواستراوە؛ بەپێی ئەم گۆڕاوانە، ڕێژەکە لە نزیکەی ٣٠ بۆ ٤٠ لە سەد دیاری دەکرێت.

چارەسەری زاوزێ‌نەکردن بە IUI: Intrauterine insemination (IUI) دانانی منییە لە منداڵدانی ژن لە کاتی ovulation. ئەم چارەسەرە لە چارەسەرە یەکەمەکانی زاوزێ‌نەکردنە. IUI هەروەها یارمەتیی کەسانێک دەدات کە دەرمانی هانی ovulation وەردەگرن بۆ زیاد‌کردنی هەلی دووگیانی.

حاڵەتانی چارەسەرکراو بە IUI لەخۆ دەگرن:

• زاوزێ‌نەکردنی نائاشکرا
• ئازاری توند لە کاتی هاوبەشێتی
• کێشەی ejaculation و erection
• کەمیی ژمارەی منی یا کەمیی جوڵانەوەی منی
• کێشەی ovulation لە ژنان
• Vaginismus
• دژەجەستەی منی لە منی
• تەواکانی دژەی منی لە cervix، ئامێزی کەمی cervix، یا ئامێزی زۆر ستوور کە ڕێگا بە تێپەڕینی منی نادات
• endometriosis ی سووک هەتا ناوەند

تاقیگەی پسپۆڕی پیاوان (Andrology)

لە تاقیگەی andrology، شیکاری شلەی منی بۆ هەردوو تایبەتمەندی ماکرۆسکۆپی (volume، ڕەنگ، viscosity، بۆن، شێواز، و turshی) و تایبەتمەندی میکرۆسکۆپی، لەوانە جوڵانەوەی منی، ژمارەی منی ووردی هەر میلیلیتر شلەی منی، ڕێژەی منی زیندوو، و بوون یا نەبوونی خانە سپییەکانی خوێن ئەنجام دەدرێت. نائاسایی شێوازیی منیش بە ووردیی شیکار دەکرێت، پاش ڕەنگکردنی تایبەتی، بەرامبەر بە سەر، گەردن، و دوو.

لەم تاقیگەیە، فۆنکشنی منی بە بەکارهێنانی پشکنینە پسپۆڕییە دانیشتووەکان هەڵسەنگێنرێت:

• Cap test: بۆ capacitation ی منی و جیاکردنەوەی منی جوڵاوە لە نا-جوڵاوە
• SDFA: بۆ دیاری‌کردنی ئاستی زامی کرۆمۆسۆمی لە منی
• SCMA: بۆ دیاری‌کردنی ئاستی پێگەیشتنی chromatin لە منی
• Vitality test: بۆ دیاری‌کردنی زیندوویی منی لە حاڵەتانی کە منی نا-جوڵاوەیە یا منی جوڵاوەی زۆر کەمە بەردەستە
• Survival test: بۆ هەڵسەنگاندنی ماوەی زیندوویی منی
• Peroxidase test: بۆ هەڵسەنگاندنی ئاستی پیسبوونی پەتایی منی

تاقیگەی Embryology

ئەم ناوەندە بە پێشکەوتووترین سەرلێبەخشینەکان بۆ in-vitro fertilization ئامادە کراوە. لەم تاقیگەیە، بە هاوکاریی پسپۆڕانی embryology و پسپۆڕانی زانستی تاقیگەی ئەزموون‌دار، جگە لە ئەنجامدانی IVF و ICSI (microinjection)، سەهۆڵبەستنی منی، embryo، و هێلکەش دەکرێت. سیستەمی سەهۆڵبەستن لەم تاقیگەیە ڕێگا دەدات بە هاوسەرانی نازا، لە کاتی داواکاری، منی، embryo، یا هێلکەی خۆیان بۆ بەکارهێنانی داهاتوو پاشەکەوت بکەن. Laser hatching، نوێترین شێوازی بەکارهێنراو لە جیهان بۆ زیاد‌کردنی هەلی implantation لە منداڵدان، لەم تاقیگەیە ئەنجام دەدرێت. سەرباری ئەمە، blastomere biopsy لە embryos بۆ لێکۆڵینەوەی جینیتیکی و هەڵسەنگاندنی کوالیتیی embryo دامەزراوە.

ناوەندی ڕاوێژکاریی زاوزێ‌نەکردن

ئەم ناوەندە دامەزراوە بۆ وەڵامدانەوەی پرسیاری نەخۆشان لە دەستپێک و لە کاتی چارەسەر، بۆ پێشخستنی کوالیتی و ژمارەی خزمەتگوزاری، بۆ زیاد‌کردنی هۆشیاریی هاوسەران لە کێشە جیاوازەکانی زاوزێ‌نەکردن، و بۆ ئاشنا‌کردنیان بە سیستەمی چارەسەر و سەرلێبەخشینەکانی بەردەستی ئەم ناوەندە.

ڕاوێژکاریی جینیتیک

دیاری‌کردنی ڕەگەز و پشکنینی نائاسایی کرۆمۆسۆمی بە PGD یا PGS (دۆزینەوەی جینیتیکی پێش implantation پێش گواستنەوەی embryo) پێویست بە IVF (in-vitro fertilization) دەکات. پاش هانی هێلکەدانی ژن بە دەرمانی دیاریکراو، هێلکەی بەرهەم‌هاتوو لە ژووری نەشتەرگەری دەرهێنرێت و لەگەڵ منی هاوبەشی کۆ دەکرێنەوە؛ پاش دروستکردنی embryo و کشتنی لە قۆناغی ٦ بۆ ٨ خانە، یەک یا دوو blastomere دەردەکرێن و هەڵسەنگاندن دەکرێن.

دواخوازی PGD و PGS

هەندێک لە دواخوازیی PGD و PGS:

• نەخۆشانێک کە زیاتر لە سێ پرۆسیجەری IVF یا microinjection ئەنجامیان داوە بێ ئەوەی ببنە هۆی دووگیانی
• کاتێک نائاساییەکانی وەک translocation (ڕێکخستنی پارچەی کرۆمۆسۆمی) لە پشکنینی کاریۆتایپی هاوسەران بەردەستن
• دوومینەی دووبارە بێ هۆکاری تری ناسراو
• دیاری‌کردنی ڕەگەز
• نەخۆشییە یەک‌جین‌ییەکان وەک thalassemia و Duchenne muscular dystrophy کە دەکرێت لە منداڵانی نوێبوو دەربکەون
• پشکنینی نائاسایی کرۆمۆسۆمی ١٣، ١٨، ٢١، X، و Y